Z końcem 2025 roku w życie wejdzie EUDR (European Union Deforestation Regulation) – rozporządzenie, które ma chronić lasy tropikalne, dotknie nie tylko gigantów przemysłu. Obejmie także cukiernie i lodziarnie. Co konkretnie zmieni się w łańcuchu dostaw i jak branża powinna rozumieć nowe obowiązki?
W ciągu roku ceny kakao wzrosły trzykrotnie i utrzymują się na wysokim poziomie – obecnie to 5102 GBP za tonę, podaje firma Wedel w swoim raporcie. Polska, jako trzeci europejski eksporter czekolady (115 tys. ton rocznie), szczególnie odczuje skutki nowych regulacji. Według danych ALTO, Fundacji Fairtrade Polska i UNEP/GRID-Warszawa, ponad 80 proc. polskich firm wciąż nie rozpoczęło przygotowań do nowych obowiązków. Największym problemem jest brak dostępu do danych o pochodzeniu surowców.
Jak podaje portal dlahandlu.pl, firma Wedel zwraca uwagę, że dla wszystkich podmiotów zaangażowanych w łańcuch dostaw spełnienie wymogów EUDR będzie dużym obciążeniem procesowym oraz finansowym. Pojawia się również pytanie, czy dostępne będą wystarczające ilości surowca zgodnego z nowymi standardami, a to najistotniejsza kwestia dla cukierników zamawiających duże ilości kakao.
– Objęci EUDR będą nie tylko importerzy kakao, ale również producenci czekolady, jej eksporterzy czy podmioty handlujące czekoladą. Oznacza to, że rzemieślnicza cukiernia produkująca pralinki czy torty czekoladowe również musi upewnić się, że jej dostawcy spełniają wymogi rozporządzenia – mówi Tomasz Jaworski, Food Services & Innovation Manager w Sodexo Polska.
Dobrowolne certyfikaty czy deklaracje dostawców przestają wystarczać. Liczą się twarde dowody: współrzędne GPS plantacji, dokumentacja łańcucha dostaw, przejrzyste procesy.
– EUDR wymusza na firmach pełną widoczność łańcucha dostaw, aż do najmniejszych gospodarstw. To nie tylko kwestia zgodności z prawem, ale też impuls do większej współpracy z dostawcami i inwestycji w technologie traceability. W praktyce oznacza to konieczność przemyślenia strategii zakupowej, a także wdrożenia nowych standardów odpowiedzialności – tłumaczy Monika Droździak, Supply Chain & Logistic Director w Sodexo Polska.
Dobra wiadomość jest taka, że małe firmy i mikroprzedsiębiorstwa (które posiadały ten status na 31 grudnia 2024 r.) mają przesunięty termin stosowania przepisów do 30 czerwca 2026 r., co daje im o sześć miesięcy więcej czasu na przygotowania niż dużym firmom. Co więcej, Komisja Europejska zaproponowała dalsze przesunięcie tego terminu do końca grudnia 2026 roku, choć ta zmiana wymaga jeszcze formalnego zatwierdzenia przez Parlament Europejski i Radę.
Eksperci Sodexo podkreślają również, że mali producenci powinni otrzymać wsparcie w dostosowaniu się do nowych wymogów.
– Stabilne ramy współpracy, takie jak dłuższe kontrakty i przewidywalne warunki handlowe, dają poczucie bezpieczeństwa, a wspólne standardy danych upraszczają raportowanie i minimalizują obciążenia administracyjne. Dzięki temu regulacje mogą stać się impulsem do rozwoju całego łańcucha wartości, a nie ciężarem dla najsłabszych – dodaje Monika Droździak, Supply Chain & Logistic Director w Sodexo Polska.
Wedel w swoim raporcie stawia kluczowe pytanie: czy dostępne będą wystarczające ilości surowca zgodnego z nowymi standardami? To zagrożenie dla małych cukierni, które mogą zostać zepchnięte na koniec kolejki po certyfikowane kakao, gdy duzi gracze wykupią dostępne zapasy.
Co robić już teraz?
Rzemieślnicy powinni niezwłocznie rozpocząć rozmowy ze swoimi dostawcami, pytając szczegółowo o procedury zgodności z EUDR oraz o pochodzenie kakao, kawy i oleju palmowego.
Równolegle warto sprawdzić alternatywnych dostawców, ponieważ jeśli obecny partner nie jest przygotowany na nowe wymogi, lepiej znaleźć zastępstwo wcześniej niż w ostatniej chwili. Kluczowe jest również budowanie długoterminowych relacji z dostawcami, którzy będą priorytetowo traktować lojalnych klientów przy ograniczonej dostępności certyfikowanego surowca. Należy też przygotować swoich klientów na nieuniknione zmiany cen, ponieważ transparentna komunikacja o przyczynach podwyżek buduje zaufanie i pozwala utrzymać stabilną bazę klientów.
